Κ Δ Τ Τ Π Π Σ
 
 
 
 
 
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31
 
 
 
 
 
 

Newsletter

Είσοδος

Η ΛΙΜΝΗ ΔΟΙΡΑΝΗ: ΒΛΕΠΩ ΡΩΤΩ ΔΡΩ

Η Λίμνη Δοϊράνη:βλέπω-ρωτώ-δρω

1.  ΛΙΜΝΗ ΔΟΪΡΑΝΗ                                                   

Η λίμνη Δοϊράνη αποτελεί ένα σημαντικό υγρότοπο τόσο για τον Νομό Κιλκίς όσο και κατ’ επέκταση για την υπόλοιπη Ελλάδα και την Ευρώπη. Είναι ενταγμένη στο δίκτυο Natura 2000 με κωδικό αριθμό GR1230003 ως Ζώνη Ειδικής Προστασίας για την Ορνιθοπανίδα όπως ορίζεται στην οδηγία 79/409/ΕΚ.

Η λίμνη που είναι διασυνοριακή, έχει σχήμα ελλειψοειδές σφαιρικό με μεγαλύτερο άξονα από βορρά προς νότο. Η λίμνη κατατάσσεται μεταξύ των λιμνών τεκτονικής προελεύσεως και αποτελεί το τελευταίο τμήμα της Παιονίας λίμνης που ο σχηματισμός της τοποθετείται στην Προπαγετώδη γεωλογική περίοδο που η έκταση της έφτανε τα 13.000ha.

Η συνολική έκταση της λίμνης ήταν 42,8Km2εκ των οποίων τα 2/3 περίπου της έκτασης ανήκουν στην FYROM και το 1/3 στην Ελλάδα. Σήμερα υπολογίζεται  στα 28Km2με 30Km2, και οφείλεται κυρίως στην πτώση της στάθμης των νερών, στις προσχώσεις που γίνονται με την μεταφορά φερτών υλικών από την ξηρά προς την λίμνη αλλά και την μεταφορά άμμου και κυρίως άδειων κελυφών του δίθυρου μαλακίου Dreisseniapolymorpha.

Η συνολική έκταση της λεκάνης απορροής της λίμνης ανέρχεται σε 270Km2εκ των οποίων τα 190Km2ανήκουν στην Ελλάδα και τα υπόλοιπα 80Km2στη FYROM.

Πρόκειται για μια κλειστή υδρολογική λεκάνη. Η τεχνική αύλακα που κατασκευάστηκε το 1965-1966 για την διατήρηση της ανώτατης στάθμης της λίμνης στα 146 mγια την αντιμετώπιση πλημμυρικών φαινομένων έχει καταστεί ανενεργή μετά την πτώση των νερών της λίμνης.

Η λίμνη τροφοδοτείται επιφανειακά από μικρά υδατορεύματα τα οποία καταλήγουν σ’ αυτήν. Τα τελευταία χρόνια όμως λόγω καιρικών συνθηκών παρουσιάζουν αυξομειώσεις ως προς την ποσότητα του νερού .

Όσο αφορά την τροφική κατάσταση της λίμνης νεότερες μελέτες σε σχέση με την αφθονία της φυτοπλακτονικής βιομάζας και την συγκέντρωση ολικού φωσφόρου στο νερό έδειξαν ότι αυτή είναι εύτροφη σε αντίθεση με παλαιότερες εργασίες που  χαρακτήριζαν την λίμνη ως ολιγότροφη ή μεσότροφη(Μιχαηλίδης Ιωάννης Ιχθυολόγος- Δ/νση  Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής  Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς, 2011)

 

Βιοποικιλότητα και Υγρότοποι

Βασιλική Χρυσοπολίτου, ΕΚΒΥ

Η Ελλάδα αποτελεί χώρα με ιδιαίτερα πλούσια χλωρίδα και πανίδα καθώς και μεγάλη ποικιλία οικοσυστημάτων και τοπίων. Τα φυσικά οικοσυστήματα της χώρας μας διακρίνονται σε χερσαία, υγροτοπικά, παράκτια και θαλάσσια. Συγκεκριμένα, οι υγρότοποι διακρίνονται σε α) φυσικούς και τεχνητούς, ανάλογα με τον τρόπο δημιουργίας τους και β) εσωτερικούς και παράκτιους, ανάλογα με τη θέση τους ως προς τη θάλασσα. Η ιδιαίτερη οικολογική σημασία των υγροτόπων οφείλεται στην ποικιλότητα των ειδών και στα ιδιαίτερα ενδιαιτήματα που αυτοί περιλαμβάνουν, στις πυκνότητες των πληθυσμών που κατοικούν σε αυτούς και στην υψηλή τους παραγωγικότητα.

Οι λειτουργίες που επιτελούνται στους υγροτόπους και οι αξίες των υγροτόπων για τον άνθρωπο είναι ποικίλες και ιδιαίτερα σημαντικές. Οι κύριες ανθρωπογενείς δραστηριότητες που ασκούνται στους ελληνικούς υγροτόπους είναι η γεωργία, η αλιεία, η θήρα, η συλλογή, η αναψυχή και ο τουρισμός. Οι ανθρωπογενείς δραστηριότητες που ασκούνται στους υγροτόπους αλλά και στη λεκάνη απορροής τους έχουν συχνά αρνητικές συνέπειες για τους υγροτόπους.

Η χώρα μας θεωρείται συγκριτικά πλούσια σε υγροτόπους στην Ευρώπη. Αξίζει να αναφερθεί πως πριν από 70 έτη η Ελλάδα είχε τριπλάσια υγροτοπική έκταση. Το κύριο αίτιο για την προαναφερθείσα μείωση είναι οι ολοκληρωτικές αποξηράνσεις, ιδίως ελών και λιμνών. Άλλες πιέσεις που ασκούνται στους υγροτόπους αποτελούν η σημειακή και μη σημειακή ρύπανση, η επέκταση γεωργικών καλλιεργειών και οικισμών, η υπεράντληση υδάτων, οι εκχερσώσεις φυσικής βλάστησης, ο μαζικός τουρισμός και η δόμηση παραθεριστικών οικισμών κ.ά.

Η επιστημονική έρευνα έχει δείξει ότι τα υγροτοπικά οικοσυστήματα επιτελούν ευρύ φάσμα λειτουργιών οι οποίες είναι το αποτέλεσμα των σχέσεων μεταξύ των διεργασιών που συμβαίνουν σε αυτά και της δομής τους.

Υγρότοποι: λειτουργίες και αξίες

Μιλτιάδης Σεφερλής, ΕΚΒΥ

Οι διεργασίες και οι λειτουργίες ορίζονται ως εξής

Διεργασίες:μεταβολές ή αντιδράσεις οι οποίες συμβαίνουν φυσικά στα υγροτοπικά       οικοσυστήματα. Διακρίνονται τρεις κατηγορίες φυσικές, χημικές και βιολογικές.

Λειτουργίες:     δράσεις οι οποίες συμβαίνουν φυσικά στους υγροτόπους ως αποτέλεσμα της      αλληλεπίδρασης της δομής του και των διεργασιών.

Η δομή των υγροτοπικών οικοσυστημάτων είναι οι σχέσεις μεταξύ τριών στοιχείων: του νερού, του εδάφους και των οργανισμών του.

Παραδείγματα λειτουργιών είναι οι υδρολογικές (π.χ. η τροποποίηση της ταχύτητας του νερού, οικονομία νερού, κατακράτηση φερτής ύλης), οι βιογεωχημικές (π.χ. απελευθέρωση και δέσμευση θρεπτικών, δέσμευση C) και οικολογικές (π.χ. διατήρηση οικοσυστημάτων, στήριξη τροφικών πλεγμάτων).

Οι λειτουργίες των υγροτόπων έχουν ως αποτέλεσμα σπουδαίων αγαθών και υπηρεσιών (συμπεριλαμβανομένων της άμεσης και έμμεσης χρήσης) τα οποία χαρακτηρίζονται ως αξίες.

Αξίες: τα οφέλη που αποκομίζει ο άνθρωπος αμέσως ή εμμέσως και προκύπτουν από τις λειτουργίες των υγροτόπων.

Οι αξίες μπορεί να είναι, οικονομικές (αντιπλημμυρική αξία, εξοικονόμηση νερού, βελτίωση ποιότητας νερού, αλιεία), κοινωνικές (αναψυχή, ρύθμιση μικροκλίματος), οικολογικές (στήριξη χλωρίδας και πανίδας).

Ο αριθμός των λειτουργιών, η σχετική σημασία και ο βαθμός επιτέλεσής τους διαφέρουν από υγρότοπο σε υγρότοπο. Κάθε υγρότοπος είναι μοναδικό οικοσύστημα, τα γνωρίσματα του οποίου εξαρτώνται από παράγοντες όπως η γεωγραφική του θέση, η λεκάνη απορροής, το κλίμα κ.ά. Επομένως οι υγρότοποι διαφέρουν σε ό,τι αφορά τις λειτουργίες και τον βαθμό επιτέλεσης τους. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι διεργασίες και ως εκ τούτου και οι λειτουργίες αλληλοσυνδέονται συχνά με αποτέλεσμα η υποβάθμιση ή αποκατάσταση μιας εξ αυτών να έχει άμεση ή έμμεση, θετική ή αρνητική επίδραση στις υπόλοιπες.

Παρόλα αυτά η υπέρμετρη εκμετάλλευση, η υποβάθμιση ή και σε ορισμένες περιπτώσεις ολική καταστροφή υγροτόπων έχουν περιορίσει δραματικά την ικανότητα των φυσικών αυτών πόρων να παρέχουν τα αγαθά και τις υπηρεσίες τους στον άνθρωπο.

 

Η ΛΙΜΝΗ ΔΟΙΡΑΝΗ:ΒΛΕΠΩ ΡΩΤΩ ΔΡΩ

Έννοιες κλειδιά:Υγρότοπος –βλάστηση-πανίδα-ανθρώπινη δραστηριότητα χθες –σήμερα-  υπεραλίευση - λαθραλιεία- ρύπανση-αειφορική διαχείριση-μουσείο –δάσος Μουριών/διατηρητέο μνημείο της φύσης…

  • Γνωριμία στην ομάδα
  • Διερεύνηση των γνώσεων, εμπειριών των μαθητών/-τριών γενικά για τους υγροτόπους, τα στοιχεία τους, το ρόλο , την αξία τους (αισθητική, οικολογική, κ.λπ.) , τον τρόπο διαχείρισής τους, προστασίας τους
  1. Γνωριμία με τη λίμνη στο πεδίο (παρατήρηση πουλιών, φωτογράφιση, συνεντεύξεις από ψαράδες, συλλογή υλικού, κ.ά.).
  2. Βιωματικές δραστηριότητες, περιβαλλοντικά παιχνίδια εμπέδωσης
  3. Δραστηριότητες  μέσα στο Μουσείο της Λίμνης Δοιϊράνης
  4. Αποτίμηση του προγράμματος